Od 1 stycznia 2025 roku pary jednopłciowe w Czechach mogą zawrzeć związek partnerski (partnerství). Zawiera się go tak samo jak małżeństwo, w tych samych salach ślubów, a od niedawna mogą to zrobić także dwie osoby z zagranicy. Praga jest więc realną opcją dla par jednopłciowych, które marzą o ślubie za granicą. Jest jednak jedno ważne zastrzeżenie: w świetle prawa to związek partnerski, a nie małżeństwo, a to, jak potraktuje go Wasz kraj, bywa bardzo różne.
Ten poradnik opiera się na czeskim kodeksie cywilnym, wytycznych Ministerstwa Spraw Wewnętrznych dla urzędów stanu cywilnego oraz informacjach urzędu stanu cywilnego Pragi 1. Linki znajdziecie na końcu.
W skrócie
- Związek partnerski to „trwały związek dwóch osób tej samej płci, zawierany w taki sam sposób jak małżeństwo”. Jeśli przepisy nie stanowią inaczej, stosuje się do niego zasady dotyczące małżeństwa.
- Mogą go zawrzeć dwie osoby z zagranicy. Dawna zasada, że jeden z partnerów musi mieć obywatelstwo czeskie, już nie obowiązuje.
- Dokumenty, świadkowie, tłumacz i opłaty są takie same jak przy ślubie.
- Ceremonia odbywa się w tych samych miejscach, także w Ratuszu Staromiejskim na Pradze 1.
- Główna różnica prawna dotyczy adopcji: partner może przysposobić dziecko drugiego partnera, ale para nie może wspólnie adoptować dziecka.
- Uznanie za granicą nie jest automatyczne. Zanim zaczniecie planować, sprawdźcie przepisy obowiązujące w Waszym kraju.
Związek partnerski a małżeństwo
| Kwestia | Związek partnerski |
|---|---|
| Jak się go zawiera | Tak samo jak małżeństwo: w publicznej, uroczystej ceremonii, przed osobą udzielającą ślubu i dwoma świadkami |
| Prawa i obowiązki | Podobne jak w małżeństwie; stosuje się zasady dotyczące małżeństwa, chyba że przepisy stanowią inaczej |
| Nazwisko | Te same trzy możliwości co przy ślubie: wspólne nazwisko, każde z Was zachowuje swoje albo wspólne nazwisko, do którego jeden z partnerów dodaje dotychczasowe |
| Adopcja | Przysposobienie dziecka partnera jest możliwe; wspólna adopcja – nie |
| Renta wdowia | Możliwa, na wniosek |
| Akt | Akt zawarcia związku partnerskiego, wydawany po ceremonii |
Warunki
Oboje musicie mieć ukończone 18 lat i pełną zdolność do czynności prawnych, nie możecie pozostawać w innym małżeństwie ani związku partnerskim i nie możecie być blisko spokrewnieni.
Dokumenty
Partnerzy z zagranicy składają te same dokumenty co cudzoziemcy, którzy biorą ślub:
- kwestionariusz urzędu stanu cywilnego,
- akt urodzenia,
- dowód obywatelstwa (wystarczy paszport),
- zaświadczenie o zdolności prawnej do zawarcia małżeństwa, jeśli Wasz kraj takie wydaje – w dniu ceremonii nie starsze niż sześć miesięcy,
- potwierdzenie stanu cywilnego i miejsca zamieszkania, jeśli Wasz kraj takie wydaje,
- wyrok rozwodowy albo akt zgonu, jeśli wcześniej pozostawaliście w związku,
- ważny dokument tożsamości.
Dokumenty zagraniczne wymagają apostille (lub superlegalizacji) oraz urzędowego tłumaczenia na język czeski, sporządzonego przez czeskiego tłumacza przysięgłego. Partnerzy spoza UE, EOG i Szwajcarii potrzebują ponadto potwierdzenia legalności pobytu, które w dniu ceremonii nie może być starsze niż siedem dni roboczych. Nasze poradniki dla obywateli USA i obywateli Wielkiej Brytanii krok po kroku omawiają te dokumenty – i w równym stopniu dotyczą związku partnerskiego.
Tłumacz i świadkowie
Oświadczenie składa się po czesku. Jeśli któreś z Was nie rozumie języka czeskiego, w ceremonii musi uczestniczyć tłumacz, którego zapewniacie we własnym zakresie. Wymaganych jest też dwóch świadków z ważnym dokumentem tożsamości. Zajrzyjcie do naszego poradnika o świadkach.
Opłaty
| Pozycja | Opłata |
|---|---|
| Żadne z partnerów nie ma pobytu stałego w Czechach | 5000 CZK |
| Jedno z partnerów ma pobyt stały w Czechach | 3000 CZK |
| Inne miejsce albo termin poza wyznaczonymi dniami i godzinami | dodatkowo 3000 CZK |
To te same opłaty co przy ślubie.
Gdzie może odbyć się ceremonia
- Ratusz Staromiejski. Miejsca i terminy wyznaczone dla ślubów służą także związkom partnerskim. Sala ceremonii w Ratuszu Staromiejskim jest bezpłatna; płacicie jedynie opłatę urzędową. Jak zarezerwować termin, wyjaśniamy w poradniku o Ratuszu Staromiejskim.
- Urząd Pragi 1 przy Vodičkovej 18 – skromniejsza opcja, bez opłaty za „inne miejsce”.
- Inne odpowiednie miejsce w dzielnicy, na przykład ogród lub pałac – za zgodą urzędu stanu cywilnego i po uiszczeniu dodatkowej opłaty. Zajrzyjcie do naszego przewodnika po miejscach ślubu.
- Kościół uprawniony do udzielania ślubów może także przeprowadzić ceremonię zawarcia związku partnerskiego, jeśli pozwalają na to jego wewnętrzne zasady.
Ceremonia
Podobnie jak ślub, ceremonia jest publiczna i uroczysta, odbywa się przed osobą udzielającą ślubu i dwoma świadkami. Zanim wyrazicie zgodę, oboje oświadczacie, że nie znacie żadnych przeszkód, wiecie o stanie zdrowia drugiej osoby i przemyśleliście kwestie majątkowe, mieszkaniowe i alimentacyjne. Następnie podpisujecie protokół razem ze świadkami i tłumaczem. Obrączki i osobiste słowa są na czeskich ceremoniach czymś zwyczajnym, ale oficjalne wytyczne o nich nie wspominają – zapytajcie więc w urzędzie stanu cywilnego, co jest możliwe.
Czy nasz kraj uzna ten związek?
To najważniejsze pytanie, a odpowiedź zależy od Waszego kraju.
- Wielka Brytania: brytyjska lista uznawanych związków zawartych za granicą nadal wymienia tylko dawny czeski zarejestrowany związek partnerski, a nie nowy związek partnerski. Związek spoza listy może jednak zostać uznany, jeśli spełnia ogólne warunki ustawy Civil Partnership Act. Oficjalnego brytyjskiego stanowiska w sprawie nowego czeskiego związku partnerskiego na razie nie ma.
- Stany Zjednoczone: w sprawach imigracyjnych ambasada USA wskazuje, że za małżeństwo uznaje się wyłącznie związek, który jest prawnie małżeństwem w miejscu jego zawarcia. Urząd skarbowy IRS nie traktuje związków cywilnych ani zarejestrowanych związków partnerskich jako małżeństwa na potrzeby podatków federalnych. Czeski związek partnerski najprawdopodobniej nie będzie więc traktowany jak małżeństwo na gruncie prawa federalnego USA.
- Inne kraje: zanim cokolwiek zarezerwujecie, zapytajcie swoje urzędy lub prawnika.
Jeśli potrzebujecie związku, który Wasz kraj uzna za małżeństwo, rozważcie ślub cywilny tam, gdzie małżeństwa jednopłciowe są legalne, a w Pradze zorganizujcie przyjęcie albo ceremonię symboliczną. Ceremonia symboliczna nie wymaga dokumentów, świadków ani tłumacza.
Jesteście już w czeskim zarejestrowanym związku partnerskim?
Po 2024 roku nie można już zawierać nowych zarejestrowanych związków partnerskich, ale dotychczasowe pozostają ważne. Ta sama para może dobrowolnie przekształcić swój związek w związek partnerski – w dowolnym urzędzie stanu cywilnego, bez żadnego terminu, w zwykłym trybie.
Zaplanujcie swoją uroczystość w Pradze
Organizujemy w Pradze związki partnerskie, ceremonie symboliczne i śluby we dwoje dla par z zagranicy – łącznie z dokumentami, tłumaczem, świadkami i zdjęciami. Napiszcie nam o swojej dacie i planach.
Źródła
- Ministerstwo Spraw Wewnętrznych Republiki Czeskiej: związek partnerski oraz wytyczne dla urzędów stanu cywilnego nr 13/2024 (PDF, po czesku)
- Prawo czeskie: ustawa 123/2024 (nowelizacja wprowadzająca związek partnerski), ustawa o aktach stanu cywilnego 301/2000, ustawa 634/2004 o opłatach administracyjnych
- Ministerstwo Pracy i Spraw Socjalnych Republiki Czeskiej: zmiany w systemie emerytalnym w 2024 roku
- Praga 1: zasady zawierania małżeństw i związków partnerskich
- Wielka Brytania: Civil Partnership Act 2004, załącznik 20 (Schedule 20) oraz sekcja 214
- USA: Ambasada USA w Pradze – FAQ po uchyleniu ustawy DOMA oraz IRS Publication 555
Sprawdzone z tymi oficjalnymi stronami w październiku 2026 roku. Ta strona ma charakter ogólnoinformacyjny i nie stanowi porady prawnej. Z pytaniami o uznanie związku w Waszym kraju zwróćcie się do prawnika w swoim kraju.